Diş Numaraları Nedir? Yetişkin ve Çocuk Diş Numaralandırma Şeması

Diş hekiminizin muayene sırasında “11”, “36” veya “46” dediğini duydunuz mu? Bu sayılar çürüğün büyüklüğünü ya da yapılacak tedaviyi değil, söz konusu dişin ağızdaki yerini gösteren kodlardır. Diş numaraları, hekimlerin muayene bulgularını ve tedavi planlarını açık, kısa ve standart bir biçimde kaydetmesine yardımcı olur.

Kullanılan numaralandırma sistemi ülkeye, kliniğe veya yazılıma göre değişebildiği için aynı sayı her sistemde aynı dişi göstermeyebilir. Türkiye’de ve birçok ülkede FDI adı verilen iki haneli sistemle sık karşılaşılır.

Diş Numaraları Neden Kullanılır?

Ağızda birbirine benzeyen çok sayıda diş bulunduğu için yalnızca “azı dişi” veya “üst ön diş” demek yeterince kesin olmayabilir. Diş numaralandırma sistemleri şu amaçlarla kullanılır:

Bir diş numarası yalnızca konumu belirtir. Dişin sağlıklı, çürük, eksik veya tedavi edilmiş olduğunu; hangi işlemin gerekli olduğunu tek başına göstermez.

Türkiye’de Hangi Diş Numaralandırma Sistemi Kullanılır?

Türkiye’de klinik, eğitim ve kayıt uygulamalarında FDI iki haneli diş numaralandırma sistemiyle sık karşılaşılır. Bu sistem ISO 3950 standardında tanımlanmıştır ve dişin hangi bölgede, orta hattan kaçıncı sırada olduğunu iki rakamla gösterir.

Bununla birlikte her kurumun veya yazılımın yalnızca FDI kullandığı varsayılmamalıdır. Özellikle yurt dışından alınan bir raporda Universal veya Palmer sistemi kullanılabilir. Bir kodu yorumlamadan önce raporun hangi sisteme göre hazırlandığını kontrol etmek en güvenli yaklaşımdır.

FDI Diş Numaralandırma Sistemi Nedir?

FDI sistemindeki iki rakamın farklı görevleri vardır:

Bu nedenle 11 sayısı “on bir” değil, bir-bir; 36 ise “otuz altı” değil, üç-altı şeklinde okunur.

Daimi dişlerde ilk rakam ne anlama gelir?

Yetişkin Diş Numaraları Şeması

Tüm 20 yaş dişlerinin mevcut olduğu tam daimi dişlenmede 32 diş bulunur. Ancak 20 yaş dişleri sürmemiş, doğuştan eksik veya çekilmiş olabileceği için her yetişkinde 32 diş bulunması gerekmez.

Aşağıdaki şema hastanın bakış açısına göre hazırlanmıştır:

Yetişkin Diş Adları ve İkinci Rakamın Anlamı

İkinci rakam, orta hattan geriye doğru dişin sırasını belirtir:

Örneğin 36 kodunda 3, hastanın alt sol bölgesini; 6 ise orta hattan itibaren birinci büyük azı dişini ifade eder. Böylece 36, “alt sol birinci büyük azı dişi” anlamına gelir.

Çocuklarda Süt Dişi Numaraları

FDI sisteminde süt dişleri için bölge kodları 5, 6, 7 ve 8’dir. Sağ ve sol yine çocuğun kendi sağ ve soluna göre belirlenir.

Süt dişlerinde ikinci rakam 1’den 5’e kadar ilerler:

Süt dişleri toplam 20 adettir. Süt dişlenmesinde küçük azı, diğer adıyla premolar diş bulunmaz.

Çocuğun diş gelişimi, süt dişlerinin durumu ve daimi dişlerin sürme süreci hakkındaki sorularınız için diş hekiminize danışabilirsiniz.

11, 16, 21, 36, 46 ve 48 Numaralı Dişler Hangileri?

Hasta kayıtlarında ve tedavi planlarında sık karşılaşılabilen bazı FDI kodları şöyledir:

Örnek olarak “16 numaralı dişe dolgu” ifadesinde 16 yalnızca dişin yerini, “dolgu” ise planlanan işlemi belirtir. Aynı diş için farklı bir muayenede başka bir tedavi gerekebilir.

20 Yaş Dişlerinin Numaraları Nelerdir?

FDI sisteminde ikinci rakamı 8 olan dişler üçüncü büyük azı, yani 20 yaş dişleridir:

Bu numaralar dişin gömülü, sürmüş, sağlıklı veya çekilmesi gerekli olduğunu göstermez. Böyle bir karar muayene ve gerektiğinde görüntüleme sonrasında verilir. Belirtiler ve çekim sonrası bakım hakkında ayrıntılı bilgi için 20’lik Diş Çekimi rehberini okuyabilirsiniz.

Universal Diş Numaralandırma Sistemi

Universal sistem özellikle Amerika Birleşik Devletleri’ndeki kayıtlarda kullanılır. Daimi dişler 1’den 32’ye kadar sıralanır:

Süt dişleri ise A’dan T’ye kadar harflerle gösterilir.

Palmer Diş Numaralandırma Sistemi

Palmer sisteminde ağız dört bölgeye ayrılır. Daimi dişler her bölgede orta hattan başlayarak 1–8, süt dişleri ise A–E ile gösterilir. Dişin bulunduğu bölge, sayının veya harfin yanındaki köşe biçimli bir sembolle belirtilir.

Palmer sembolleri bazı dijital sistemlerde doğru görüntülenmeyebilir. Bu nedenle elektronik kayıtlarda üst sağ için UR, üst sol için UL, alt sağ için LR ve alt sol için LL gibi metinsel kısaltmalar görülebilir.

FDI, Universal ve Palmer sistemlerinin kısa karşılaştırması

Diş Raporundaki Numaralar Neden Farklı Olabilir?

Aynı dişin farklı raporlarda başka bir sayı veya sembolle gösterilmesinin en yaygın nedeni farklı numaralandırma sistemlerinin kullanılmasıdır. Ayrıca bir raporda şunlar gösterimi etkileyebilir:

Bir koddan emin değilseniz raporu hazırlayan kliniğe “Bu numara hangi diş sistemine göre yazıldı?” diye sorun. Özellikle cerrahi veya geri dönüşü olmayan bir işlem öncesinde dişin kimliği klinik ve radyografik olarak doğrulanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Sonuç ve Öneriler

Diş numaraları, ağızdaki bir dişin yerini hızlı ve kesin biçimde tarif etmeye yardımcı olur. FDI sisteminde ilk rakam bölgeyi, ikinci rakam ise orta hattan itibaren diş sırasını gösterir. Daimi dişlerde 1–4, süt dişlerinde 5–8 bölge kodları kullanılır.

Bir rapordaki sayıyı yorumlarken önce kullanılan sistemi öğrenin ve sağ-sol yönünü hastanın bakış açısına göre değerlendirin. Diş numarasının yalnızca konumu gösterdiğini; tanı ve tedavi kararının muayene ile verildiğini unutmayın.