Web sitemiz, size daha iyi bir deneyim sunmak için çerezleri kullanmaktadır. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikası sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Rinoplasti, adı sık duyulan ama kapsamı çoğu zaman yanlış anlaşılan bir uygulamadır. Kimi zaman yalnızca burun sırtındaki bir çıkıntının alınması sanılır, kimi zaman da iğneyle yapılan geçici işlemlerle aynı başlık altında konuşulur. Oysa rinoplasti, burnun kemik ve kıkırdak yapısının ameliyathane koşullarında yeniden şekillendirildiği cerrahi bir ameliyattır; muayenehanede yapılabilecek bir müdahale değildir.
Bu yazıda rinoplastinin ne anlama geldiğini, Türkiye'de hangi çerçevede ve hangi uzmanlık alanlarındaki hekimlerce yapıldığını, açık ve kapalı teknik arasındaki farkı, ultrasonik ve revizyon rinoplastinin ne olduğunu, ameliyatın nasıl ilerlediğini ve ne kadar sürdüğünü, olası riskleri, iyileşme dönemini ve ameliyatın ertelendiği durumları ele alacağız.
Kısa özet
Rinoplasti, burnun görünümünü ve çoğu vakada solunum işlevini de ilgilendiren kemik ve kıkırdak yapıların cerrahi olarak yeniden düzenlenmesidir. Türkiye'de sağlık hizmeti sunumu Sağlık Bakanlığının belirlediği çerçevede yürütülür; rinoplasti, ameliyathane ve anestezi altyapısı bulunan ruhsatlı sağlık kuruluşlarında yapılır, muayenehane koşullarında yapılmaz. Uygulamayı Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi ya da Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanlık eğitimini tamamlamış hekimler üstlenir; bu iki uzmanlık alanı dışındaki kişilerce yapılması söz konusu değildir. Sonuç kişinin burun yapısına, cilt kalınlığına ve iyileşme biçimine göre değişebilir; ameliyat, önceden tarif edilen bir görüntünün vaat edilmesi anlamına gelmez.
İçindekiler
Türkiye'de Rinoplasti Hangi Çerçevede Yapılır?
Açık ve Kapalı Rinoplasti Arasındaki Fark Nedir?
Ultrasonik (Piezo) Rinoplasti Nedir?
Rinoplasti Hangi Durumlarda Gündeme Gelir?
Ameliyat Öncesinde Neler Değerlendirilir?
Rinoplasti Ameliyatı Kaç Saat Sürer?
Rinoplastinin Olası Riskleri ve Ne Zaman Hekime Başvurulmalı?
Rinoplasti Sonrası Dönem: İlk Günler, İlk Haftalar, İlk Yıl
Rinoplasti Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Rinoplasti Kimlere Yapılmaz veya Ne Zaman Ertelenir?
Ameliyat Yapılacak Yeri Değerlendirirken
Clinall üzerinden incele: Rinoplasti yapan klinik seçeneklerini görmek isterseniz buraya tıklayın.
Halk arasında burun estetiği ameliyatı olarak bilinen rinoplasti, burnu oluşturan kemik ve kıkırdak yapıların cerrahi olarak yeniden şekillendirilmesidir. Terimin sözlük karşılığı "burnun yeniden biçimlendirilmesi"dir.
Ameliyatta ele alınabilen başlıklar burun sırtındaki çıkıntı, burun ucunun konumu ve genişliği, burun kanatlarının yapısı, burnun uzunluğu ve yüzle olan açılarıdır. Rinoplasti yalnızca görünüme yönelik planlanabileceği gibi, burun tıkanıklığı ve solunum güçlüğü nedeniyle de gündeme gelebilir. Burun içindeki bölmenin (septum) eğriliği aynı seansta düzeltiliyorsa işlem septorinoplasti adını alır; septum ve burun eti girişimleri rinoplastinin kendisi değil, aynı seansta eklenebilen ayrı işlemlerdir.
Kısa not
Burun ucuna yapılan dolgu gibi cerrahi olmayan işlemler rinoplasti değildir; kalıcı olmayan malzemelerde etki geçicidir, bu işlemlerin de kendilerine özgü ciddi riskleri vardır ve hekim tarafından yapılmaları gerekir.
Rinoplasti cerrahi bir girişimdir. Bu nedenle Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış, ameliyathane şartlarını taşıyan ve anestezi hizmeti bulunan sağlık kuruluşlarında yapılması gerekir; muayenehane ya da güzellik salonu gibi ortamlarda uygulanması söz konusu değildir.
İşlemi yapabilecek hekimler, Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi uzmanları ile Kulak Burun Boğaz Hastalıkları uzmanlarıdır; bu iki uzmanlık alanı dışındaki kişilerce yapılamaz. Anestezi uygulaması ise anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanının sorumluluğundadır.
Kısa not
Ameliyat öncesinde yazılı bilgilendirme ve aydınlatılmış onam, sürecin ayrılmaz parçasıdır.
Rinoplasti genellikle genel anestezi altında yapılır. Hekim, planladığı değişikliğe uygun kesileri yapar, burun derisini altındaki kemik ve kıkırdak çatıdan ayırır; ardından bu yapıları törpüleme, kırma, dikişle konumlandırma veya greft ekleme yöntemleriyle yeniden düzenler. Gerekiyorsa aynı seansta septum eğriliği de düzeltilir.
Şekillendirme tamamlandığında deri yerine yatırılır, kesiler dikilir ve burun dışarıdan atel benzeri bir koruyucuyla desteklenir. Burun içine tampon veya silikon destek yerleştirilip yerleştirilmeyeceği ve hastanede yatış gerekip gerekmediği vakaya göre belirlenir.
Açık rinoplastide, iki burun deliğini ayıran deri şeridine (kolumella) küçük bir kesi yapılır ve burun derisi kaldırılarak alttaki yapılar doğrudan görülür. Bu yol hekime geniş bir görüş alanı sağlar; özellikle burun ucunda ayrıntılı düzenleme gereken vakalarda seçilebilir. Kolumelladaki kesi izi genellikle zamanla soluklaşır, ancak ne ölçüde belirsizleşeceği kişiden kişiye değişir; bazı kişilerde iz iyileşmesi sorunlu seyredebilir.
| Konu | Açık rinoplasti | Kapalı rinoplasti |
|---|---|---|
| Kesi yeri | Kolumellaya dıştan küçük bir kesi | Kesiler burnun içinden yapılır |
| Dışarıdan iz | Kolumellada iz kalır; genellikle zamanla soluklaşır, ölçüsü kişiye göre değişir | Dışarıdan görünür kesi yapılmaz |
| Görüş alanı | Burun derisi kaldırılır, alttaki yapılar doğrudan görülür | Daha kısıtlıdır |
| Ek kesi durumu | Gerekmez | Burun kanatları daraltılacaksa kanat tabanında ek dış kesi gündeme gelebilir |
Kapalı rinoplastide kesiler burnun içinden yapılır ve dışarıdan görünür bir kesi yapılmaz. Burun kanatlarının daraltılması gereken vakalarda, teknik kapalı olsa bile kanat tabanında ek bir dış kesi gündeme gelebilir. Görüş alanı daha kısıtlı olduğu için bu teknik farklı bir cerrahi yaklaşım gerektirir.
İki teknikten biri her durumda diğerinden üstün değildir. Uygun olanı; burnun mevcut yapısına, planlanan değişikliğin kapsamına ve daha önce ameliyat geçirilip geçirilmediğine göre hekim seçer.
Halk arasında piezo rinoplasti olarak da anılan bu teknikte, burnun kemik bölümü şekillendirilirken klasik törpü ve keski yerine ultrasonik titreşimle çalışan bir cerrahi cihaz kullanılır. Cihaz, kemik dokuya etki ederken çevredeki yumuşak dokular üzerinde daha seçici etki gösterecek biçimde tasarlanmıştır. Cerrahide kullanılan tıbbi cihazlar Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun düzenlemelerine tabidir.
Ultrasonik yaklaşım ayrı bir ameliyat türü değil, kemik şekillendirme aşamasında kullanılabilen bir yöntemdir. Cihazın çalışabilmesi için kemiğin yeterince açığa çıkarılması gerektiğinden pratikte çoğunlukla açık teknikle birlikte kullanılır; kapalı yaklaşımda kullanımı sınırlıdır. Yöntemin erken dönem şişlik ve morluğu azaltması hedeflenir; ancak bu, her kişi için geçerli bir beklenti olarak sunulamaz. Uygunluğuna, burnun kemik yapısı değerlendirilerek hekim karar verir.
Revizyon rinoplasti, daha önce burun ameliyatı geçirmiş bir kişide yapılan ikinci ya da sonraki ameliyattır. İz dokusu, kıkırdak desteğinin azalmış olması ve anatomik sınırların değişmesi nedeniyle genellikle ilk ameliyattan daha zor bir işlemdir; bazı vakalarda kaburga veya kulak kıkırdağından greft alınması gerekebilir.
Revizyon için genellikle ilk ameliyattan sonra en az bir yıl beklenmesi önerilir; çünkü ödemin çözülmesi ve dokuların oturması zaman alır. Bu süre dolmadan yapılan değerlendirme, henüz kalıcı olmayan bir görünüm üzerinden karar verilmesine yol açabilir.
Rinoplasti çoğunlukla şu başlıklarda konuşulur: burun sırtındaki çıkıntı veya çukurluk, burnun yüzle uyumsuz bulunan boyut ve oranları, burun ucunun düşük ya da geniş olması, burun kanatlarının genişliği, burun eğriliği, travma sonrası şekil bozuklukları ve septum eğriliğine bağlı burun tıkanıklığı.
Bunlardan hangisinin cerrahiyle ele alınabileceği muayeneyle belirlenir. Her şikâyet ameliyat gerektirmez; burun tıkanıklığının nedeni her zaman yapısal olmayabilir, alerjik ve iltihabi tablolar da benzer şikâyetlere yol açabilir.
Ameliyat öncesi görüşmede genel sağlık durumu, kronik hastalıklar, kullanılan ilaçlar, kanama-pıhtılaşma bozukluğu öyküsü, alerjiler, sigara kullanımı ve geçirilmiş burun ameliyatları sorgulanır. Burun dışı yapı ile burun içi anatomisi birlikte incelenir; gerekli görülürse görüntüleme ve laboratuvar tetkikleri istenir. Anestezi açısından uygunluk ayrıca değerlendirilir.
Görüşmenin bir diğer bölümü beklentinin konuşulmasıdır: kişinin ne istediği ile burun yapısının neye izin verdiği aynı masada ele alınır. Kan sulandırıcı ilaç ve takviyelerin ne kadar süre kesileceğini de hekim belirler.
Kısa not
Sigara doku iyileşmesini olumsuz etkilediği için ameliyat öncesinde ve sonrasında bırakılması önerilir.
Süre, planlanan işlemin kapsamına göre değişir. Sınırlı bir düzeltme yapılan vakalarda daha kısa sürebilirken, septum düzeltmesinin eklendiği ya da greft kullanılan vakalarda uzayabilir; revizyon ameliyatları genellikle daha uzun sürer. Genel olarak birkaç saatlik bir işlemden söz edilir.
Süreyi, muayene ve ameliyat planı netleştikten sonra planı yapan hekim daha net öngörebilir.
Rinoplasti, her cerrahi girişim gibi risk taşır. Olası başlıklar arasında kanama, enfeksiyon, anestezi komplikasyonları, septumda delinme, septal hematom, yara iyileşmesi sorunları ve iz kalması, koku duyusunda değişiklik, burun içi hava geçişinin kötüleşmesi, greft sorunları, asimetri ve ek ameliyat ihtiyacı sayılabilir. Bu risklerin kişiye özel ağırlığı, aydınlatılmış onam görüşmesinde anlatılır.
Ameliyat sonrasında durdurulamayan burun kanaması, yüksek ateş, hızla artan tek taraflı şişlik veya basınç hissi, şiddetlenen ağrı, görmede değişiklik ya da göz çevresinde hızla büyüyen morarma görülürse vakit kaybetmeden hekime veya en yakın acil servise başvurulmalıdır.
İlk günlerde burun çevresinde ve göz kapaklarında şişlik ile morluk olağandır; derecesi kişiye ve yapılan işleme göre değişir. Başın yüksekte tutulması ve hekimin önerdiği soğuk uygulama bu dönemde sıkça tavsiye edilir. Atel ve burun içi destekler genellikle ilk hafta içinde çıkarılır.
İlgili okuma: İyileşmenin ay ay nasıl ilerlediğini ayrıntılı ele aldığımız Burun estetiği sonrası iyileşme süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Morluk ile şişliğin belirgin biçimde gerilemesi çoğu vakada iki haftayı bulur. Burnun tümüyle oturması ise daha uzun sürer: ödemin büyük bölümü aylar içinde çözülürken, burun şeklinin tam olarak yerine oturması bir yılı bulabilir. Burun ucu, ödemin genellikle en geç çözüldüğü bölgelerden biridir ve cilt kalınlığı fazla olan kişilerde bu süre daha da uzayabilir.
Bu dönemde genel olarak şunlara dikkat edilmesi istenir: burnu darbeden korumak, hekimin izin verdiği tarihe kadar kuvvetle sümkürmemek, ağır egzersiz ve burun bölgesine basınç bindiren aktivitelerden uzak durmak, sıcak duş ile saunadan kaçınmak, güneşten korunmak, sigara ve alkolü hekimin belirttiği süre boyunca kullanmamak, kontrol randevularına düzenli gitmek.
Gözlük kullanımı bu bölümde sık sorulan konulardan biridir. Ameliyattan sonra burun sırtına basınç yapan gözlüklerin bir süre kullanılmaması istenir; çünkü kemik yapı henüz oturmamıştır. Bu sürenin uzunluğu yapılan işleme göre değişir ve hekim tarafından belirlenir; bekleme döneminde alına sabitlenen destekler önerilebilir.
Not
Burada sayılanlar geneldir; kişiye özel talimatı ameliyatı yapan hekim verir.
Rinoplasti her kişiye ve her dönemde uygun değildir. Aşağıdaki durumlarda işlem ertelenir ya da yapılmaz:
Burun gelişiminin tamamlanmamış olması; genellikle ergenlik döneminin sonu beklenir. Reşit olmayan kişilerde ayrıca yasal temsilcinin onamı gerekir.
Kontrol altına alınmamış sistemik hastalık; kontrolsüz hipertansiyon ve diyabet bu başlıkta ayrıca değerlendirilir.
Kanama veya pıhtılaşma bozukluğu öyküsü.
Burun bölgesinde ya da vücutta aktif enfeksiyon.
Burnu tutabilen granülomatöz ve otoimmün hastalıklar ile burun içi dokuyu yıpratan madde kullanımı.
Yakın dönemde sistemik retinoid türü akne tedavisi kullanılmış olması.
Yoğun sigara kullanımının sürdürülmesi.
Gebelik ve emzirme dönemi.
Anatomik olarak gerçekleşmesi mümkün olmayan bir beklenti.
Beden algısı bozukluğu düşündüren bulgular; bu durumda cerrahi girişim beklentiyi genellikle karşılamaz ve öncelikle bir ruh sağlığı değerlendirmesi önerilir.
Liste bütün durumları kapsamaz. Ameliyatın uygunluğuna muayene sonrasında hekim karar verir; ameliyat kararı ise aydınlatılmış onamla birlikte verilir.
Rinoplasti, burnu bir başkasının burnuna dönüştüren bir işlem değildir. Sonuç; kemik ve kıkırdak yapının özellikleri, cilt kalınlığı, yüz oranları ve iyileşme biçimi tarafından sınırlanır. Aynı teknik iki farklı kişide farklı sonuç verebilir ve bir kısım kişide ilerleyen dönemde ikinci bir ameliyat gündeme gelebilir.
İyileşmenin uzun sürdüğünü baştan bilmek de beklentinin bir parçasıdır. Ameliyattan birkaç hafta sonra görülen burun son hâli değildir; sonuç hakkında değerlendirme yapmak için hekimin belirttiği süreyi beklemek gerekir.
Rinoplasti cerrahi bir işlem olduğu için, uygulamanın yapılacağı sağlık kuruluşunun ruhsatlı olması, ameliyathane şartlarını taşıması, anestezi ekibinin bulunması ve ameliyat sonrası takip imkânının olması temel gerekliliklerdir.
İkinci nokta hekimin uzmanlık alanıdır: işlemin Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi ya da Kulak Burun Boğaz uzmanınca yapılıyor olması gerekir. Uzmanlık belgesini sormak hastanın hakkıdır. Ameliyat öncesinde yazılı bilgilendirme yapılması, planlanan işlemin ve olası risklerin anlatılması, aydınlatılmış onam alınması ve kontrollerin nasıl planlandığının söylenmesi de beklenir; bunlar doğrudan ilgili sağlık kuruluşundan sorulabilir.
Rinoplasti, burnun kemik ve kıkırdak yapısının yeniden düzenlendiği cerrahi bir ameliyattır. Görünüme yönelik olabileceği gibi işlevsel şikâyetler için de planlanabilir. Cerrahi bir girişim olduğu için ameliyathane koşulları, anestezi ekibi ve ruhsatlı bir sağlık kuruluşu gerektirir.
Açık, kapalı ve ultrasonik başlıkları farklı ameliyatları değil, aynı ameliyatın farklı teknik yaklaşımlarını anlatır. Bu tekniklerden hiçbiri herkes için doğru seçenek değildir; uygun olanı burnun yapısına ve planlanan değişikliğe göre belirlenir. Teknik adları üzerinden yapılan bir tercih, muayeneye dayalı planlamanın yerini tutmaz.
İyileşme dönemi ameliyatın kendisi kadar önemlidir. İlk günlerdeki şişlik ve morluk olağandır; ancak burnun son hâlini alması bir yılı bulabilir ve burun ucunda bu süre daha uzun olabilir. Olası risklerin ve acil başvuru gerektiren belirtilerin ameliyat öncesinde konuşulmuş olması da bu sürecin parçasıdır. Rinoplasti yaptırmayı düşünüyorsanız, karar vermeden önce ilgili alanda uzman bir hekime danışmanız önerilir.
Uyarı: Bu makale tıbbi tavsiye niteliği taşımaz; yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. En doğru değerlendirme ve kişiye özel planlama için ilgili alanda yetkili hekim görüşü alınmalıdır.
ClinAll'un avantajlarından faydalanmak ve müşterilerinize ulaşmak için sizde yerinizi alın.
