Web sitemiz, size daha iyi bir deneyim sunmak için çerezleri kullanmaktadır. Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikası sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
PRP, adı sık duyulan ama kapsamı çoğu zaman yanlış anlaşılan bir uygulamadır. Kimi okur için saç dökülmesiyle ilgili bir işlem, kimi için cilde yapılan estetik bir uygulama, kimi için diz ağrısında adı geçen bir enjeksiyondur. Üçünün ortak noktası, kişinin kendi kanından elde edilen trombositten zengin plazmadır; uygulandığı alan değiştikçe amaç, plan ve beklenti de değişir. Sık rastlanan başka bir yanılgı, PRP'de dışarıdan bir ürün verildiği düşüncesidir.
Bu yazıda PRP'nin ne anlama geldiği, plazmanın nasıl hazırlandığı ve hazırlık yöntemleri arasındaki farklar, Türkiye'de hangi çerçevede uygulandığı, saçta ve ciltte hangi durumlarda değerlendirildiği, diz ve eklem şikâyetlerinin neden ayrı uzmanlık alanlarını ilgilendirdiği, seans öncesinde nelerin sorgulandığı, bir seansın nasıl ilerlediği, sonrasında nelere dikkat edildiği ve kimlere uygulanmadığı ele alınmaktadır. Sık karıştırıldığı mezoterapi ve saç ekiminden farkı ayrı başlıklardadır.
Kısa özet
PRP (Platelet Rich Plasma – trombositten zengin plazma), kişiden alınan az miktarda kanın santrifüjde ayrıştırılmasıyla elde edilen ve aynı seansta uygulama alanına enjekte edilen otolog, yani kişinin kendisine ait bir materyaldir; başka bir vericiden alınan kan ürünleriyle aynı kategoride değildir. Türkiye'de tıbbi bir işlem sayılır; hekim tarafından, yetkili sağlık kuruluşlarında ve steril koşullarda yapılması gerekir. Saç ve cilt uygulamaları deri ve zührevi hastalıkları ile plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi alanlarını; diz ve eklem uygulamaları ortopedi ve travmatoloji ile fiziksel tıp ve rehabilitasyon gibi alanları ilgilendirir. Tek seansta sonuç beklenen bir uygulama değildir; etkinliğine ilişkin veriler sınırlıdır ve yanıt kişiden kişiye değişebilir.
İçindekiler
Trombositten Zengin Plazma Ne Anlama Gelir?
PRP Hazırlığında Yöntem Farkları
Türkiye'de PRP Hangi Çerçevede Uygulanır?
Diz ve Eklem Şikâyetlerinde PRP
Uygulama Öncesinde Neler Değerlendirilir?
PRP ile Mezoterapi Arasındaki Fark
PRP ile Saç Ekimi Arasındaki Fark
Uygulama Yapılacak Yeri Değerlendirirken
Clinall üzerinden incele: PRP uygulaması yapan klinik seçeneklerini görmek isterseniz buraya tıklayın.
PRP, İngilizce "Platelet Rich Plasma" ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede trombositten zengin plazma olarak karşılanır. Kişiden alınan kan örneği özel tüplerde santrifüj edilir, plazmanın trombosit yönünden yoğun bölümü ayrılır ve uygulanacak alana enjekte edilir. Bütün basamakların aynı seansta tamamlanması, materyalin bekletilmemesi gerekir.
PRP'yi tanımlayan özellik, uygulanan materyalin kişinin kendi vücudundan gelmesidir; tıp dilinde buna otolog denir. Dışarıdan hazırlanmış bir karışım ya da başka bir vericiye ait kan ürünü söz konusu değildir.
Kısa not
PRP tek bir hastalığın tanımlı tedavisi değildir; uygunluğu, hangi sorun için düşünüldüğüne göre değişir.
Kan; alyuvarlar, akyuvarlar, trombositler ve plazmadan oluşur. Trombositler, pıhtılaşmada rol alan hücre parçacıklarıdır ve yapılarında doku onarımında görev alan büyüme faktörleri bulunur. Santrifüj bu bileşenleri yoğunluk farkına göre ayırır; trombosit oranı normal kana göre yüksek olan plazma bölümü böyle elde edilir.
Uygulamanın dayandığı düşünce, yoğunlaştırılmış plazmanın verildiği alanda onarım süreçlerini desteklemesidir. Ancak etkinliğe ilişkin bilimsel veriler alandan alana değişir ve birçok kullanımda sınırlı kalır; PRP bu nedenle kesinleşmiş bir sonuç vaadi değil, hekim değerlendirmesine bağlı bir seçenektir.
PRP enjeksiyon yoluyla yapılır. Saçlı deride saç köklerinin bulunduğu düzeye, ciltte yüzeye yakın katmanlara, eklem uygulamalarında ise eklem içine (intraartiküler) veya ilgili tendon bölgesine uygulanır; teknik ve verilen hacim alana göre farklılaşır.
İşlemin steril koşullarda ve tek kullanımlık malzemelerle yapılması zorunludur. Kullanılan tüp ve kitler tıbbi cihaz mevzuatı kapsamındadır; malzemenin uygunluğu hekimin ve sağlık kuruluşunun sorumluluğundadır.
"PRP" adı her yerde aynı içerikte bir materyali tarif etmez. Hazırlıkta lökositten zengin ya da lökositten fakir plazma elde edilebilir; tek veya iki aşamalı santrifüj uygulanabilir, materyal aktive edilerek ya da edilmeden verilebilir. Kullanılan tüpler pıhtılaşmayı önleyen bir madde, çoğunlukla sodyum sitrat içerir.
Bu farklar plazmanın trombosit yoğunluğunu ve içeriğini değiştirir; kişinin kan değerleri de sonuca etki eder. Hangi hazırlık biçiminin seçileceğini, uygulamanın amacına göre hekim belirler.
Türkiye'de PRP, kan alınmasını ve enjeksiyon yapılmasını içerdiği için tıbbi bir işlem olarak ele alınır. Bu tür işlemlerde hekim ve yetkili sağlık kuruluşu şartı aranır; güzellik salonu, kuaför gibi yerler bu kapsamda değildir. Hastanın bilgilendirilmesi ve aydınlatılmış onamının alınması da genel gereklerdendir.
Kullanılan tüp ve kit gibi malzemelerin ruhsatlandırılması ile piyasa denetimi Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun görev alanına girer. Sağlık alanındaki tanıtımlar da mevzuatla sınırlandırılmıştır; bilgilendirme metinleri sonuç vaadi içeremez.
Saç dökülmesinde PRP, saçlı deriye yapılan enjeksiyonlarla mevcut köklerin desteklenmesi amacıyla değerlendirilir; konu çoğunlukla deri ve zührevi hastalıkları alanının çerçevesindedir. Dökülmenin nedeni kişiden kişiye değişir: genetik yatkınlık, hormonal değişiklikler, demir ve vitamin eksiklikleri, tiroit hastalıkları, bazı ilaçlar ve saçlı deriyi etkileyen cilt hastalıkları sık görülen nedenlerdendir.
Bu nedenle ilk adım PRP değil, nedenin araştırılmasıdır. Altta yatan bir eksiklik veya hastalık varsa öncelikle o ele alınmalıdır; aksi hâlde destekleyici uygulamalardan beklenen yanıt alınamayabilir.
Kısa not
PRP'nin saç dökülmesini durduracağı veya dökülen saçları geri getireceği yönünde kesin bir ifade kullanılamaz; yanıt, dökülmenin tipine ve süresine göre değişebilir.
Ciltte PRP; yüz, boyun ve el sırtı gibi alanlarda doku canlılığını ve onarım süreçlerini desteklemek amacıyla, yüzeysel enjeksiyonlar biçiminde değerlendirilir. Hacim kazandırma ya da çizgi doldurma amacı taşıyan işlemlerle aynı mantıkta çalışmaz ve cerrahi bir işlemin yerine geçen bir yöntem olarak sunulamaz.
Öncesinde cilt tipinin ve varsa aktif bir cilt hastalığının değerlendirilmesi gerekir; aktif iltihaplı akne, egzama alevlenmesi veya bölgede enfeksiyon varsa uygulama ertelenir. Yaş, güneş maruziyeti ve genel sağlık durumu sonucu etkileyebilir.
Diz ağrısı, kireçlenme ve tendon sorunlarında da PRP adı geçer. Bu uygulamalar eklem içine veya tendon bölgesine yapıldığı için ayrı bir klinik değerlendirme gerektirir: görüntüleme, tanının netleştirilmesi ve yöntemin diğer seçenekler içindeki yerinin belirlenmesi.
Başvurulacak uzmanlık dalları ortopedi ve travmatoloji, fiziksel tıp ve rehabilitasyon ile algolojidir. Bu yazının kapsamı saç ve cilt uygulamalarıdır; buradaki bilgiler eklem uygulamalarına doğrudan uyarlanamaz.
Hekim; şikâyetin süresini, kronik hastalıkları, alerji öyküsünü ve kullanılan ilaçları sorgular. Kan sulandırıcılar, ağrı kesici olarak kullanılan iltihap giderici ilaçlar, kanamayı etkileyebilecek takviyeler ile bilinen kanama veya pıhtılaşma sorunları planı doğrudan değiştirebilir.
Önemli bir uyarı
kan sulandırıcı ya da düzenli kullanılan başka bir ilaç, uygulama yaptırmak için kişinin kendi kararıyla bırakılmamalıdır; bu ilaçlarda değişikliğe yalnızca ilacı düzenleyen hekim karar verir.
Gerektiğinde kan sayımı gibi tetkikler istenebilir; saç dökülmesinde demir, vitamin ve tiroit değerlerine bakılması sık başvurulan bir yaklaşımdır. Beklentinin konuşulması ve sonucun önceden kesinleştirilemeyeceğinin netleştirilmesi de sürecin parçasıdır.
Seans, koldan az miktarda kan alınmasıyla başlar. Kan, pıhtılaşmayı önleyen madde içeren tek kullanımlık steril tüplere aktarılır ve santrifüjde işlenir; ayrıştırma sonunda trombositten zengin plazma bölümü ayrılır. Örneklerin etiketlenmesi ve takibi, başka bir kişinin kanıyla karışmayı önleyen temel güvenlik gerekliliğidir.
Ardından uygulama alanı antiseptikle temizlenerek steril saha hazırlanır; ihtiyaca göre yüzeysel lokal anestezik krem kullanılabilir. Plazma, ince uçlu iğnelerle küçük hacimlerde ve çok sayıda noktaya verilir; saçlı deride işlem, saç çizgisi boyunca ve seyrelmenin belirgin olduğu alanlarda sürdürülür. Hafif batma ve yanma hissi olabilir; seans genellikle aynı gün tamamlanır ve yatış gerektirmez.
PRP, tek seansta sonuç beklenen bir uygulama değildir. Genellikle belirli aralıklarla tekrarlanan bir plan halinde yürütülür; başlangıçta birbirini izleyen seanslar, ardından daha seyrek sürdürme seansları düşünülebilir.
Seans sayısı ve aralıklar için sabit bir rakam vermek doğru olmaz. Bu planı; uygulamanın amacına, şikâyetin düzeyine, kişinin genel durumuna ve gözlenen yanıta bakarak hekim belirler. Ara verilmesi ya da planın değiştirilmesi de aynı değerlendirmenin parçasıdır.
Uygulamadan sonra bölgede kızarıklık, hassasiyet, hafif şişlik ve iğne noktalarında küçük morluklar görülebilir; saçlı deride kısa süreli gerginlik hissi olabilir. Bu bulgular çoğu vakada kendiliğinden geriler. Seyrek de olsa enfeksiyon olası bir komplikasyondur; eklem uygulamalarından sonra geçici ağrı artışı görülebilir.
Hekimler sıklıkla ilk saatlerde alana dokunulmamasını, işlemi izleyen bir iki gün ağır egzersizden, sauna, hamam ve solaryumdan uzak durulmasını önerir; cilt uygulamalarında güneşten korunma istenir, saçın ne zaman yıkanacağı ayrıca söylenir. Günlük düzene dönüş çoğu vakada aynı gün mümkündür; eklem uygulamalarından sonra kısa süreli göreli istirahat gerekebilir.
Artan ağrı, yayılan kızarıklık, akıntı veya ateş gibi bulgularda gecikmeden uygulamayı yapan hekime başvurulmalıdır.
Aşağıdaki başlıklar, uygulamanın yapılmadığı ya da ancak ayrıntılı değerlendirme sonrasında düşünülebileceği durumlara örnektir:
Uygulama alanında aktif cilt enfeksiyonu, açık yara veya iltihaplı bir tablo
Yaygın enfeksiyon, ateşli hastalık ve genel durumu bozan ağır enfeksiyon tabloları
Kanama ve pıhtılaşma bozuklukları ile trombosit fonksiyon bozuklukları
Trombosit sayısının düşük olduğu durumlar, ağır anemi ve kan sulandırıcı tedavi
Kan hastalıkları ve kemik iliğini etkileyen hastalıklar
Aktif kanser süreci ve uygulama alanında tümör bulunması
Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar ve tedaviler
Ağır karaciğer hastalığı ve kontrolsüz seyreden kronik hastalıklar
Tüplerde kullanılan pıhtılaşma önleyici maddeye bilinen alerji
Uygulama alanına yakın zamanda yapılmış kortikosteroid enjeksiyonu
Gebelik ve emzirme dönemi ile reşit olmayanlarda estetik amaçlı uygulamalar
Bu liste bütün durumları kapsamaz; kişinin kendi tablosu için değerlendirmeyi yalnızca muayene eden hekim yapabilir.
İkisi de enjeksiyonla yapıldığı ve saç ile cilt alanında konuşulduğu için sık karıştırılır. Temel ayrım materyaldedir: mezoterapide dışarıdan hazırlanan bir karışım verilir, PRP'de kişinin kendi plazması kullanılır; bu nedenle PRP seansının bir bölümü kan alma ve santrifüj aşamasına ayrılır.
İlgili okuma: Saçlı deriye yönelik uygulamanın PRP’den farkını ayrıntılı ele aldığımız Saç mezoterapisi ve PRP farkı yazımıza bakabilirsiniz.
| Konu | Mezoterapi | PRP |
|---|---|---|
| Uygulanan madde | Dışarıdan hazırlanan karışım | Kişinin kendi plazması (otolog) |
| Seans akışı | Karışım doğrudan uygulanır | Bir bölümü kan alma ve santrifüj aşamasına ayrılır |
| Mevzuat çerçevesi | GETAT Yönetmeliği kapsamında; sertifikalı hekim ve yetkilendirilmiş merkez şartı | Otolog materyalle yapıldığı için ayrı değerlendirilir |
Ayrım mevzuat tarafında da vardır: mezoterapi, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği kapsamındadır ve sertifikalı hekim tarafından, yetkilendirilmiş uygulama merkezi veya ünitesinde yapılabilir. PRP ise otolog materyalle yapıldığı için ayrı değerlendirilir.
Saç ekimi, kişinin kendi saç köklerinin seyrelmiş alana cerrahi olarak aktarılmasıdır; PRP ise mevcut dokuyu desteklemeye yönelik, cerrahi olmayan bir enjeksiyon uygulamasıdır. İkisi aynı şey değildir ve PRP saç ekiminin yerine geçen bir yöntem olarak sunulamaz.
| Konu | Saç ekimi | PRP |
|---|---|---|
| İşlemin niteliği | Cerrahi aktarım | Cerrahi olmayan enjeksiyon uygulaması |
| Ne yapar | Kişinin kendi saç köklerini seyrelmiş alana aktarır | Mevcut dokuyu desteklemeye yöneliktir |
| Kökün tamamen kaybedildiği alan | Kök aktarımı yapılır | Yeni kök oluşturması beklenmez |
| Birlikte kullanım | Planlanabilir | Öncesinde veya sonrasında destekleyici amaçla düşünülebilir; zamanlama hekim kararıdır |
Köklerin tamamen kaybedildiği bir alanda PRP'den yeni kök oluşturması beklenmez. Saç ekimi planlanan kişilerde işlemin öncesinde veya sonrasında destekleyici amaçla düşünülebilir; zamanlamasına muayene sonrasında hekim karar verir.
Enjeksiyon içeren her işlemde olduğu gibi ilk bakılacak nokta, uygulamanın yetkili bir sağlık kuruluşunda ve hekim tarafından yapılıp yapılmadığıdır. Kuruluşun ruhsatlı olup olmadığı ve hekimin uzmanlık alanı doğrudan sorulabilir.
Muayene yapılması, tıbbi öykünün alınması ve gerektiğinde tetkik istenmesi sürecin olağan parçalarıdır; kullanılan tüplerin ve iğnelerin tek kullanımlık ve steril olması zorunludur.
Uygulamanın kapsamı, olası yan etkileri ve sonucun değişkenliği anlatılmalı, aydınlatılmış onam alınmalı ve işlem kayıt altına alınmalıdır. Kesin sonuç vaat eden ya da muayene yapmadan işleme yönlendiren yaklaşımlara temkinli yaklaşmak gerekir.
PRP, kişinin kendi kanından elde edilen trombositten zengin plazmanın aynı seansta uygulama alanına verilmesine dayanan tıbbi bir uygulamadır. Tek bir hastalığın tanımlı tedavisi olmadığı için hangi alan için düşünüldüğünün netleşmesi gerekir; saç dökülmesi, cilt uygulamaları ve eklem şikâyetleri farklı değerlendirme süreçleri gerektirir.
Saç ve ciltte PRP destekleyici bir yaklaşım olarak ele alınır; bu nedenle ilk adım nedenin araştırılmasıdır. Saç dökülmesinde demir, vitamin veya tiroit kaynaklı bir tablo varsa öncelikle o ele alınmalıdır. Diz ve eklem şikâyetlerinde ise ilgili uzmanlık alanlarına başvurulur.
Uygulama yalnızca yetkili sağlık kuruluşlarında, hekim sorumluluğunda yapılabilir. Steril koşullar ve tek kullanımlık malzeme, muayene ve tıbbi öykü alınması, olası yan etkilerin anlatılması ile aydınlatılmış onam süreci işlemin ayrılmaz parçalarıdır.
Beklentinin doğru kurulması da en az teknik ayrıntılar kadar önemlidir: tek seansta belirgin bir değişim beklenmemeli, etkinliğe ilişkin verilerin sınırlı olduğu ve yanıtın kişiden kişiye değişebileceği bilinmelidir. PRP uygulamasını düşünüyorsanız, karar vermeden önce ilgili alanda uzman bir hekime danışmanız önerilir.
Uyarı: Bu makale tıbbi tavsiye niteliği taşımaz; yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. En doğru değerlendirme ve kişiye özel planlama için ilgili alanda yetkili hekim görüşü alınmalıdır.
ClinAll'un avantajlarından faydalanmak ve müşterilerinize ulaşmak için sizde yerinizi alın.
